18 aylık bebeğim hiç kelime söylemiyor: erken uyarı işaretleri nelerdir?
Yazan: DKT İsmet Uyar, Dil ve Konuşma Terapisti · Güncelleme:
Kısa cevap
18 aylık bir bebek genellikle birkaç anlamlı kelime kullanır, basit yönergeleri anlar ve işaret etme gibi jestlerle iletişim kurar. Hiç jest kullanmıyorsa, ismine tepki vermiyorsa, seslere tepkisizse ya da kazandığı bir beceriyi kaybettiyse değerlendirme yaptırılmalıdır.
18 aylık bebeğiniz hiç kelime söylemiyor mu? Bu yaşta neler olağan, hangi işaretler değerlendirme gerektirir ve evde neler yapabilirsiniz?
On sekiz aylık bir bebeğin ailesiyle konuşurken genelde iki uçtan biriyle karşılaşıyorum: ya "daha çok erken, boş ver" diyen bir çevre baskısı, ya da tam tersi gereksiz bir panik. İkisi de yanıltıcı. Bu yaşta neyin sıradan bir çeşitlilik, neyin gerçekten göz atılması gereken bir işaret olduğuna netlik getirelim.
Bu Yaşta Ortalama Bir Tablo Nasıl Görünür
Çoğu bebek bu dönemde en az birkaç anlamlı kelime söylüyor, "anne", "su", "bitti" gibi, basit yönergeleri anlıyor, jestlerle (işaret etme, el sallama, başını sallama) iletişim kuruyor. Kelime sayısı çocuktan çocuğa büyük fark gösterebilir; benim asıl baktığım şey, iletişim kurma isteğinin ve çabasının orada olup olmadığı.
Kelime Sayısı Sandığınız Kadar Önemli Değil
Aileler genelde "kaç kelime söylüyor" sorusuna takılıyor, ben klinik olarak daha çok şuna bakıyorum: çocuk sizinle ortak dikkat kurabiliyor mu, işaret ettiğiniz yere bakıyor mu, isteğini jestle bile olsa gösterebiliyor mu? Hiç kelimesi olmayan ama bu temeli güçlü kuran bir bebekle, birkaç kelimesi olup bu temeli zayıf kuran bir bebek arasında, benim için ikincisi daha çok dikkat gerektiriyor.
Hangi İşaretler Beni Değerlendirmeye Yönlendirir
Şunlar varsa, henüz "endişelen" demeden bir ön bakış öneririm: hiç jest kullanmıyor, ismi seslenildiğinde dönüp bakmıyor, seslere veya sesli oyuncaklara tepkisiz kalıyor, ya da daha önce yaptığı bir şeyi, agulama, göz teması, zamanla kaybetmiş görünüyor. Bu son madde özellikle önemli: kazanılmış bir becerinin kaybı, yaş fark etmeksizin her zaman öncelikli bir sebep.
Evde Yapabileceğiniz Kısa Bir Gözlem
Birkaç gün boyunca şu soruların cevabını not edin: Adını seslendiğinizde dönüp bakıyor mu? İstediği bir şeyi ya da size göstermek istediği bir şeyi parmağıyla işaret ediyor mu? "Topu getir" gibi basit bir yönergeyi, elinizle göstermeden yapabiliyor mu? El sallama, başını sallama gibi jestler kullanıyor mu? Sesleri ve hareketleri taklit ediyor mu?
Kullandığı kelimeleri ve kelime yerine kullandığı tutarlı sesleri de yazın; "mama" her seferinde su anlamına geliyorsa bu da bir kelimedir. Bu gözlemler, bir değerlendirmede size ve bana çok değerli bir başlangıç noktası sağlar.
Bu Yaşta Dili Desteklemenin Yolları
Bebeğinizin ilgisini takip edin: Neye bakıyorsa onun adını söyleyin. Günlük rutinleri, yani yemek, banyo ve giyinme anlarını kısa ve tekrarlı cümlelerle anlatın. Tekrar, bu yaşta öğrenmenin anahtarıdır.
Birlikte resimli kitap bakın, sayfaları acele etmeden çevirin ve onun işaret ettiği resimleri adlandırın. Şarkılarda ve tekerlemelerde bir kelimeyi boş bırakıp beklemek, onu sese ya da harekete davet eder. Bu yaştaki bir çocuk için ekran yerine yüz yüze etkileşim, dil gelişiminin en güçlü destekçisidir.
Sık Sorulan Sorular
Kızlar mı erkeklerden daha erken konuşur, bu doğru mu?
Bazı çalışmalarda kızlarda ortalama biraz daha erken bir seyir gözlemleniyor, ama bu kural değil, istatistiksel bir eğilim. Her çocuk kendi hızında gelişiyor; cinsiyet tek başına bir açıklama olmamalı.
İşitme kaybından nasıl şüphelenebilirim?
Kapı çarpması gibi ani yüksek seslere tepkisizse, adı seslenildiğinde dönmüyorsa ya da televizyonu sürekli çok yüksek sesle istiyorsa, önce bir işitme değerlendirmesi yaptırın.
Bu yaşta değerlendirme erken olmaz mı?
Değerlendirme tanı koymak değil, mevcut durumu net görmek ve gerekiyorsa evde uygulanacak basit stratejiler önermek. Erken bir bakış hiçbir zaman zarar vermiyor.
Emzik konuşmayı geciktirir mi?
Gün boyu, konuşma ve ses çıkarma fırsatlarını engelleyecek kadar uzun süre kullanılan emzik, ses denemelerini azaltabilir. Emziği uyku ile sınırlamak ve oyun sırasında ağızdan çıkarmak iyi bir başlangıçtır.
18 aylık bebek ekran izlemeli mi?
Bu yaşta, aile üyeleriyle yapılan görüntülü görüşmeler dışında ekrandan kaçınılması öneriliyor. Bebekler dili videodan değil, onlara cevap veren insanlardan öğrenir.
Bebeğinizin iletişim gelişimiyle ilgili bir gözleminiz varsa, Ücretsiz Ev Tarama Haritamızla evde ilk adımı atabilir veya bir ön değerlendirme için randevu alabilirsiniz.
Sorularınız için Instagram'dan da yazabilirsiniz: @dkt.ismetuyar