Geç konuşan çocuğu kreşe göndermek konuşmasını hızlandırır mı?
Yazan: DKT İsmet Uyar, Dil ve Konuşma Terapisti · Yayın:
Kısa cevap
Kaliteli bir kreş dil gelişimine katkı sağlayabilir, ancak tek başına bir terapi değildir. Geç konuşan çocuklar kalabalık sınıfta sessiz kalabilir ve gecikmenin altında işitme sorunu, otizm ya da konuşma apraksisi gibi nedenler olabilir. Kreş kararından önce bir dil ve konuşma terapisti değerlendirmesi yaptırmak ve evdeki etkileşimi sürdürmek önerilir.
"Kreşe başlasın, çocukların arasında açılır" önerisi her çocuk için doğru mu? Kreşin katkısını, sınırlarını ve kreşten önce yapılması gerekenleri anlatıyorum.
Geç konuşan çocuğu olan ailelerin çevresinden en sık duyduğu önerilerden biri "Kreşe verin, çocukların arasında konuşur" cümlesidir. Bu önerinin içinde doğru bir taraf var: Çocuklar etkileşimle öğrenir. Ama kreş, tek başına bir terapi değildir ve bazı çocuklar için beklenen etkiyi göstermeyebilir. Bu yazıda kreşin dil gelişimine neler katabileceğini, neleri tek başına sağlayamayacağını ve bu kararı verirken nelere dikkat etmenin faydalı olacağını ele alıyorum.
Kreş neler katabilir?
Kaliteli bir kreş ortamı çocuğa yeni kelimeler, rutinler, şarkılar, kitaplar ve farklı insanlarla iletişim kurma fırsatı sunar. Özellikle evde az uyaran olan ya da çok ekran başında vakit geçiren çocuklarda bu çeşitlilik faydalı olabilir.
Kreşte çocuk ihtiyaçlarını anlatmak için daha fazla çaba göstermek zorunda kalabilir; evde her şeyi bakışından anlayan bir anneden farklı olarak öğretmenin, çocuğun derdini anlaması için ondan bir iletişim girişimi beklemesi, bazı çocuklar için motive edicidir.
Kreş neden her zaman yeterli olmaz?
Kalabalık bir sınıfta öğretmenin tek bir çocukla birebir ve uzun süreli sohbet etme olanağı sınırlıdır. Geç konuşan çocuklar çoğu zaman grupta daha sessiz kalır, konuşan çocukların arasında geri planda kalabilir ya da iletişimi jest ve ağlamayla sürdürmeye devam edebilir.
Ayrıca dil gecikmesinin arkasında işitme sorunu, otizm spektrumu, konuşma apraksisi gibi farklı nedenler olabilir. Bu durumlarda kreş ortamı tek başına altta yatan güçlüğü gidermez; sorunun ne olduğunu anlamak için bir değerlendirme gerekir. "Kreşe başladı, bekleyelim" derken değerli aylar kaybedilebilir.
Kreş kararı öncesinde ve sonrasında öneriler
Önce bir değerlendirme yaptırın. Dil ve konuşma terapisti, gecikmenin türünü belirleyip çocuğun hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu ortaya koyar. Böylece kreşin sizin çocuğunuz için bir fırsat mı yoksa yetersiz bir çözüm mü olacağını daha iyi görebilirsiniz.
Kreşe başlayan bir çocuğun öğretmeniyle iletişimde olun. Çocuğun hangi kelimeleri ve işaretleri kullandığını, neye ilgi duyduğunu öğretmenle paylaşın. Terapi sürecindeyse, terapistin önerdiği basit stratejileri (seçenek sunmak, bekleyerek fırsat yaratmak, çocuğun sözünü genişleterek tekrar etmek) öğretmene de iletebilirsiniz.
Evde geçen zaman da en az kreş kadar önemlidir. Günlük rutinlerde çocuğunuzla yüz yüze oynamak, kitap okumak ve sohbet etmek, kreşin sağlayabileceğinden daha yoğun bir dil deneyimi sunar.
Sık Sorulan Sorular
Kaç yaşında kreşe başlaması dil gelişimi için idealdir?
Dil gelişimi açısından belirli bir ideal yaş yoktur. Belirleyici olan, kreşin kalitesi, öğretmen başına düşen çocuk sayısı ve evdeki etkileşimin devam etmesidir.
Kreşte iki dil konuşuluyorsa geç konuşan çocuğa zarar verir mi?
İki dilli ortamın geç konuşmaya yol açtığı ya da gecikmeyi artırdığı yönünde güçlü bir kanıt yoktur. Ancak çocuğun her iki dilde de yeterli ve kaliteli etkileşim alması önemlidir.
Kreşe başladıktan sonra hiç ilerleme olmazsa ne yapmalıyım?
Birkaç ay içinde anlamlı bir ilerleme görmüyorsanız, beklemeye devam etmek yerine bir dil ve konuşma terapistiyle görüşmenizi öneririm.
Çocuğunuz için kreş kararını vermeden önce dil gelişimini değerlendirmek isterseniz, Samsun Atakum'daki kliniğimizde ya da online randevu alabilirsiniz.
Sorularınız için Instagram'dan da yazabilirsiniz: @dkt.ismetuyar