İki dilli çocuk geç konuşur mu? Aileler için rehber
Yazan: DKT İsmet Uyar, Dil ve Konuşma Terapisti · Yayın:
Kısa cevap
İki dillilik tek başına konuşma gecikmesine neden olmaz; iki dilli çocuklar ilk kelimelerini genellikle tek dilli yaşıtlarıyla benzer yaşlarda söyler. Dillerden birini bırakmak genellikle önerilmez; her iki dilde de belirgin gecikme varsa değerlendirme yapılmalıdır.
Evde iki dil konuşuluyorsa çocuk geç mi konuşur, dillerden birini bırakmalı mısınız? Araştırmaların ne söylediğini ve ne zaman endişelenmeniz gerektiğini anlatıyorum.
Anne Türkçe, baba Almanca konuşuyor. Ya da evde Kürtçe, kreşte Türkçe. İki ya da daha fazla dille büyüyen çocukların aileleri çoğu zaman aynı öneriyi duyar: "Kafası karışıyor, bir dili bırakın." Bu yazıda iki dilliğin konuşma gelişimini gerçekten nasıl etkilediğini, dillerden birini bırakmanın neden çoğu zaman doğru bir öneri olmadığını ve hangi durumda bir değerlendirme gerektiğini anlatıyorum.
İki Dillilik Konuşmayı Geciktirir mi?
Araştırmalar, iki dilli çocukların ilk kelimelerini ve iki kelimelik birleşimlerini genellikle tek dilli yaşıtlarıyla benzer yaşlarda kullandığını gösteriyor. Her bir dildeki kelime sayısı tek dilli bir çocuğunkinden daha az görünebilir, ama iki dildeki kelimeler birlikte sayıldığında toplam kelime dağarcığı genellikle yaşına uygundur.
Kısacası iki dillilik tek başına konuşma gecikmesinin nedeni değildir. İki dilli bir çocukta belirgin bir gecikme varsa, bunu iki dilliliğe bağlayıp beklemek yerine diğer olası nedenleri değerlendirmek gerekir.
Dilleri Karıştırması Normal mi?
Evet. İki dilli çocukların aynı cümlede iki dilden kelime kullanması, dil karışıklığının değil, iki dili birden kullanabilme becerisinin bir göstergesidir. Yetişkin iki dilliler de sık sık bunu yapar. Çocuk büyüdükçe hangi kişiyle hangi dili konuşacağını giderek daha iyi ayırt eder.
Bazı çocuklar bir dönem bir dili daha çok tercih edebilir; genellikle daha çok maruz kaldıkları ya da kreşte kullandıkları dil. Bu da olağan bir durumdur.
Bir Dili Bırakmalı mıyız?
Çoğu durumda hayır. Ailenin kendini en rahat ifade ettiği dilde çocukla konuşması, zengin ve doğal bir dil girdisi sağlar. Anne ya da babanın kendi ana dilini bırakıp daha az bildiği bir dilde konuşmaya çalışması, çocuğun duyduğu dilin kalitesini azaltabilir ve ebeveynle kurulan bağı da etkileyebilir.
Konuşma gecikmesi olan iki dilli çocuklarda bile, dillerden birini bırakmak genellikle önerilmez. Terapi, ailenin dil düzeni göz önünde bulundurularak planlanır.
Ne Zaman Endişelenmeli?
Şu durumlarda bir değerlendirme öneririm: Çocuğun her iki dilde de belirgin bir gecikmesi varsa, iki dildeki kelimeler birlikte sayıldığında bile 2 yaşında kelime dağarcığı çok sınırlıysa, söyleneni anlamakta zorlanıyorsa ya da iletişim kurma isteği azsa.
Değerlendirmede her iki dildeki becerilere bakmak önemlidir. Yalnızca bir dilde yapılan değerlendirme, çocuğun gerçek dil kapasitesini olduğundan düşük gösterebilir.
İki Dilli Gelişimi Nasıl Desteklersiniz?
Tutarlı olun: Pek çok aile için "bir kişi, bir dil" düzeni iyi çalışır, ama tek doğru yol bu değildir. Önemli olan her iki dilde de bol, zengin ve keyifli etkileşim sağlamaktır. Kitap okuma, şarkılar ve oyunlar her iki dilde de yapılabilir.
Çocuğunuz size diğer dilde cevap verse bile onu düzeltmeye çalışmayın; siz kendi dilinizde doğal biçimde devam edin. İki dillilik, uzun vadede çocuğunuza bilişsel ve sosyal açıdan önemli kazanımlar sağlayan bir zenginliktir.
Sık Sorulan Sorular
Kreşe başlayınca evdeki dili unutur mu?
Kreş dilinin baskın hâle gelmesi sık görülür. Evde ana dilin kullanımını sürdürmek, kitap ve şarkılarla desteklemek her iki dilin de gelişmesine yardımcı olur.
Terapi hangi dilde yapılır?
Terapi genellikle çocuğun en güçlü dilinde ya da ailenin günlük hayatta kullandığı dilde planlanır. Aileye her iki dilde de uygulanabilecek stratejiler verilir.
Üç dil fazla mı gelir?
Çocukların pek çok dili aynı anda öğrenme kapasitesi vardır. Önemli olan her dilde yeterli ve kaliteli etkileşime maruz kalmasıdır.
İki dilli büyüyen çocuğunuzun dil gelişimiyle ilgili bir endişeniz varsa, her iki dildeki becerilerini birlikte değerlendirmek için randevu alabilirsiniz.
Sorularınız için Instagram'dan da yazabilirsiniz: @dkt.ismetuyar