Konuşma Sesi Bozuklukları

Konuşma sesi bozuklukları, çocuğun bazı sesleri yaşına göre beklenen şekilde üretememesidir. İki ana türü vardır: Sesletim (artikülasyon) bozukluğunda çocuk belirli bir sesi motor olarak doğru çıkaramaz; örneğin S sesini dilini dişlerinin arasına koyarak peltek söyler ya da R sesini hiç çıkaramaz. Fonolojik bozuklukta ise çocuk sesi tek başına söyleyebilir, ama kelime içinde sistematik değişiklikler yapar; "kedi" yerine "tedi" demek gibi.

Bu ayrım önemlidir, çünkü iki durumun terapisi farklıdır. Sesletim bozukluğunda sesin doğru üretimini motor öğrenme ilkeleriyle çalışırken, fonolojik bozuklukta çocuğun seslerin anlam farkı yarattığını fark etmesini sağlayan süreç temelli yaklaşımlar kullanırım.

Her ses aynı yaşta oturmaz; R ve S gibi bazı sesler okul öncesi dönemin sonuna doğru yerleşir. Ancak üç yaşındaki bir çocuğun konuşması yabancılar tarafından büyük ölçüde anlaşılamıyorsa, çocuk anlaşılmadığı için sinirleniyor ya da konuşmaktan kaçınıyorsa, ya da okula başlama yaşı yaklaşırken hâlâ birden fazla seste hata varsa değerlendirme yapılmalıdır. Konuşma sesi güçlükleri okuma-yazmayı da etkileyebildiği için okul öncesinde ele alınması önemlidir.

Önce hangi seslerin, hangi konumlarda (kelime başı, ortası, sonu) ve nasıl hatalı üretildiğini ayrıntılı olarak inceliyorum; gerekirse ağız içi yapıları ve dil bağını da değerlendiriyorum. Ardından sesi tek başına, hecede, kelimede, cümlede ve son olarak günlük konuşmada kullanmaya doğru yapılandırılmış bir sıra izliyoruz.

Ev çalışmaları bu alanda özellikle belirleyicidir; her seansın sonunda aileye kısa, oyunlaştırılmış günlük alıştırmalar veriyorum. Samsun Atakum'da yüz yüze ve online seans seçeneği vardır.