Akıcılık Bozuklukları

Akıcılık bozuklukları, konuşmanın doğal akışının kesintiye uğradığı durumlardır. En bilineni kekemeliktir: ses ve hece tekrarları ("k-k-kedi"), ses uzatmaları ("ssssu") ve sesin hiç çıkamadığı bloklar görülür. Bunlara sıklıkla göz kırpma, baş hareketi ya da belirli kelimelerden kaçınma gibi eşlik eden davranışlar eklenir.

Hızlı-bozuk konuşmada (takilalia, cluttering) ise kişi çok hızlı ve düzensiz bir ritimle konuşur; heceler yutulur, cümleler karışır ve konuşma anlaşılmaz hâle gelir. Kekemelikten farklı olarak kişi çoğu zaman bu durumun farkında değildir. İki tablo bir arada da görülebilir.

Okul öncesi dönemde kısa süreli, zorlanma içermeyen tekrarlar gelişimin olağan bir parçası olabilir. Ancak takılmalar altı aydan uzun sürüyorsa, çocuk konuşurken gerginleşiyor, bloklar yaşıyor ya da konuşmaktan kaçınmaya başladıysa, ailede kekemelik öyküsü varsa beklemeden değerlendirme yapılmalıdır. Ergen ve yetişkinlerde kekemeliğin iş, okul ya da sosyal hayatı kısıtlaması başlı başına terapi nedenidir.

Kekemelik terapisinde Prof. J. Scott Yaruss ekolünü izliyorum: Yalnızca takılmaları değil, kişinin kekemeliğe dair duygularını, kaçınma davranışlarını ve günlük hayattaki kısıtlanmışlığını da ele alıyorum. Akıcılık şekillendirme ve takılmayı yumuşatma teknikleri, duyarsızlaştırma çalışmalarıyla birlikte yürütülür. Küçük çocuklarda ise ailenin evdeki konuşma ortamını düzenlemesi terapinin merkezindedir.

Hızlı-bozuk konuşmada konuşma hızının farkına varma, duraklama ve cümle planlama becerileri üzerinde çalışıyoruz. Kekemelik terapisi online olarak da etkili biçimde yürütülebilir; Samsun Atakum'daki kliniğimizde yüz yüze seans da yapıyoruz.